Historia de gentibvs septentrionalibvs, earvmqve diversis statibvs, conditionibvs, moribvs, ritibvs, svperstitionibus, disciplinis, exercitiis, regimine, victu, bellis, structuris, instrumentis, ac mineris metallicis, & rebus mirabilibus, necnon vniuersis penè animalibus in septentrione degentibus, eorumq́; natura. Opvs vt varivm, plvrimarvmqve rervm cognitione refertvm, atqve cvm exemplis externis, tum expressis rerum internarum picturis illustratum, ita delectatione iucunditatéque plenum, maxima lectoris animum voluptate facilè perfundens

₁₄₄DE BELLIS ET MORI. PAGA.

Ceduntque vt in plurimum fluctibus, velut coriarius saccus, vndarumque reflexioni: quia non duro, nec indomabili ferro, sed mollibus, ac tenacissimis viminibus, & nervis. sunt compaginata. Longoque tempore ab elementorum injuria, ob innatam picem, durant. Anchoris ex incuruatis fortium lignorum radicibus saxorum pondere connexis, & restibus populeis, seum betuleis, pro sufficienti longitudine funium, & laneo panno pro velo, vel arborum codicibus vtuntur, maxime in stagnalibus aquis, vti rarissime in mari falso. Hæcque navigia Scutha appellantur: sicuti & aliud oblongum genus in Bothnico mari, & recentibus aquis, Haapar dicitur, sine quocunque ferro diligentissime combinatum. Sed vti miræ longitudinis est, ita & portentosæ celeritatis, vt volare videatur ad levem impulsum. Rapidis fluminibus e sublimioribus locis descendentibus solummodo, & æstivæ piscaturæ reservatur. Quo genere navigii periculosissime inter montana flumina M. D. XVIII. descendendo evectus fui: adeo fragili ligno coactus sum, ob publica negotia peragenda, credere animam & salutem meam: eoque formidabilior erat transitus, quo magis in littore signa apparuere, magni nominis personas ibidem vi fluminum fuisse suffocatas.

De instructione sagittandi.

CAP. XI.

ARTEM sagittandi quasi connatam professionem vniversæ gentes Septentrionales prosequuntur, præcipue ex arcubus omni ætati, tempori, loco, & occasioni concessis, prout exprimitur superiori figura: in qua ætas, & exercitium ostenditur, quo vivendi genere sit occupata: & hoc ab primæva æstate, qua soliciti parentes proles suas vtriusque sexus, sed præcipue masculos instruunt, quomodo manuales arcus (nam alio sagittarum genere non vtuntur ) teneant, elevent, deprimant, vel obliquent in telis excutiendis: atque si telum, vel sagitta non tacta meta inter arbores, herbas, vel nives evanuerit, aut e sublimi dimissa fruticibus, & arbusculis absconsa, quo pacto recuperari possit: hoc est, vt aliam, vel plures sagittas, servata eadem arcus elevatione, in longum vel altum dimissas, per cadentes inquirant.

I marginalen: Navigia durabilia. · Anchoræ arboreæ. · Vela lanea. Scutha. Haaper. · Periculum autoris. · Vivendi genus. · Arcus manuales. · Sagittandi disciplina. · Sagittæ inquirendæ.