Historia de gentibvs septentrionalibvs, earvmqve diversis statibvs, conditionibvs, moribvs, ritibvs, svperstitionibus, disciplinis, exercitiis, regimine, victu, bellis, structuris, instrumentis, ac mineris metallicis, & rebus mirabilibus, necnon vniuersis penè animalibus in septentrione degentibus, eorumq́; natura. Opvs vt varivm, plvrimarvmqve rervm cognitione refertvm, atqve cvm exemplis externis, tum expressis rerum internarum picturis illustratum, ita delectatione iucunditatéque plenum, maxima lectoris animum voluptate facilè perfundens

₄₈₈DE CONDI. AQVIL. PO.

De Iudicibus, & Iudiciis campestribus.

CAP. XVII.

CERTVM est primæva hominum ætate Septentrionalis terræ inhabitatores, sicuti cæteras gentes legum expertes, vsu, & commutationem rerum securius vixisse, quam hisce temporibus anxiis, avaritia plenis, vivere dignoscuntur. Tractum nanque annorum etsi civilioribus institutis, & legibus mutua commercia, ac consortia inciperent colere: tamen ætate ad malum procliva, passim prævalente, in contrarium sic itum est, vt tantum securitatis in persona, bonisque suis cernerent, quantum vis ipsa, vel potentia etiam nova quærendo defendere posset. Melioris tamen sensus, & rationis homines, etsi vltra mille annos sine scriptis legibus viverent, tamen ea, quæ legis sunt, naturaliter impleverunt, judices inter se constituentes, qui justa præmiarent, & iniqua punirent. Vnde, vt hoc securius, ordinatiusque fieret, constituta sunt inter altas sylvarum planities, apta tribunalia, ( quæ & hodie rigorose servantur ) vbi per longa terrarum territoria, infinitæ populorum turmæ certis anni temporibus, Regio præfecto, ac XII. viris electis præsidentibus, audiri & judicari possint: qui etiam viri in suo legiferatu ( id est, præscripta communitate, vbi jura dari solent ) inquirunt principaliter, quæ causæ ortæ, vel prolatæ sint in diminuenda Regia lege, vel publica pace: & ita assumendi jurabunt: Nos petimus Deum ita nos invare, & has Sanctorum reliquias, quas tenemus, quod nullum est debemus reum dicere, qui reus non, nec reum excusare, qui reus est, secundum conscientiam, & rationem, quam Deus nobis favit, & concescit: & hunc non dimittere propter consanguinitatem, affinitatem, vel timorem, amicitiam, vel favorem &c. Quem autem hi XII. vel VII. ex his, salvant, vel condemnant, firmum erit secundum Regium judicium in pœna amissionis manus, capitis, vitæ, bonorum, pecuniarum, Regio fisco, vel læsæ parti, aut legiferatui, seu communitati applicandarum.

I marginalen: Simplicitas antiqua. · Aetas hominum ad malo prona. · Iudices constituti communitatis voto. · Tribunalia campestria. · Præfectus regius & 12. viri. · Iuramentum iudicum. · Pœna frangentium jura.