Historia de gentibvs septentrionalibvs, earvmqve diversis statibvs, conditionibvs, moribvs, ritibvs, svperstitionibus, disciplinis, exercitiis, regimine, victu, bellis, structuris, instrumentis, ac mineris metallicis, & rebus mirabilibus, necnon vniuersis penè animalibus in septentrione degentibus, eorumq́; natura. Opvs vt varivm, plvrimarvmqve rervm cognitione refertvm, atqve cvm exemplis externis, tum expressis rerum internarum picturis illustratum, ita delectatione iucunditatéque plenum, maxima lectoris animum voluptate facilè perfundens

GOTHI ARCHIEPISCOPI VPSALENSIS DE BELLIS GLACIALIBVS LIBER VNDECIMVS CAP. I.

REPERIVNTVR in annalibus Septentrionalium regionum tam vetusto, quam recenti tempore, inter Ruthenos, seu Russos, aut Moschovitas, & Sueones, sive Finnos, ob diversas, sed arduas causas, tam in mari quam in terra, atque plana glacie, & densis altisque nivibus, sæpius atrocissima fuisse commissa certamina, sorteque militari, & fortuna variata, nunc vni, nunc alteri parti (vt fieri solet) strenuam victoriam adiecisse: quæ rursus devicta, in horribilem prolapsa sit calamitatem. Hujusque discriminis causa est loci, temporisque, ac gubernatorum circumstantiæ, quæ in talibus celerrimam accelerant occasionem. Cernuntur hic duæ fortissimæ arces: quarum altera interjecto profundo, & verticoso gurgite, dominio magni Magistri Livoniæ ( sic enim maximæ provinciæ Princeps appellatur) subdita est: altera vero magno Principi Moschovitarum pertinet. Vna tamen Naruen regimini Christianorum Livoniensium, & altera schismaticorum Moschovitarum subjecta est: quæ arx Moschovitis subjecta, tanto naturæ munimine, ob circumcurrentes aquas, & armatas vires, se tuta perenniter dudum credidit, vt nullius etiam potentissimi hostis insultum expauescere vellet. Sed hæc insania vti fallax extitit, ita & repentinam, & inevitabilem experta est calamitatem. Nam Suecorum, Gothorumque illustrissimi Principes, Steno Stur antiqmor, & Svanto, multis & gravibus Moschorum injuriis, ac perfidiis provocati, post arduissima bella, ac damna eorundem Moschorum potentibus provinciis, ac populis illata, exercitum quinquaginta millium armatorum, prædictamque arcem Moschovitarum aggredientes, ferro, flammaque (speculantibus amicis Livoniensium castris ) insuperabili furore expugnarunt, vt Moschi cruciabiliter vulnerati, multis interemptis, ac combustis, vix fuga sibi peperere salutem. Hacque arce superata, inæstimabile spolium argenti, & pretiosarum pellium zebellinarum Principibus Suecis, & Gothis antedictis, & exercitui eorum cessit in prædam, vt inde perpetuo gloriarentur pro gravibus arduorum præliorum molestiis, tam æstu, quam frigore perpessis, maximis spoliis onustos triumphasse. Sed hæc opima spolia, vti superatis hostibus irrecuperabili damno, dolorique fuerunt, ita & Principibus prædictis, & amicis, ac terris eorum, ob discordiam pretiosissimæ prædæ hincinde vsurpatæ, perniciosum, ac inextinguibile odium ( vnde postmodum regnorum ruina orta est ) excitarunt. Hanc itaque arcem a hostibus militari fortitudine erutam, cum magnus Magister a Suecis victoribus gratis, & dono oblatam, suo dominio formidaret adjungere, flamma imposita, exportatisque ingentibus spoliis per Finlandiam in Suetiam, & Gothiam, victor exercitus est reversus. Tanta tamen copia ceræ ( quæ Orientalium negotiatorum immensus quæstus est, & dominorum dives

I marginalen: Gentes diversæ. Bella glacialia. Circumstantiæ bellorum. Arx magni magistri Livoniæ. Securitas castrensis infirma. Steno Stur & Svanto principes. Spolia ingentia. Spolia nocent. Ruina regnorum & incolarum e spoliis ortum habet. Copia ceræ inæstimabilis.