Historia de gentibvs septentrionalibvs, earvmqve diversis statibvs, conditionibvs, moribvs, ritibvs, svperstitionibus, disciplinis, exercitiis, regimine, victu, bellis, structuris, instrumentis, ac mineris metallicis, & rebus mirabilibus, necnon vniuersis penè animalibus in septentrione degentibus, eorumq́; natura. Opvs vt varivm, plvrimarvmqve rervm cognitione refertvm, atqve cvm exemplis externis, tum expressis rerum internarum picturis illustratum, ita delectatione iucunditatéque plenum, maxima lectoris animum voluptate facilè perfundens

LIBER DECIMVS₃₅₇

Muraleis fossas, vndosum frangere nando Indutus thoraca vadum, spectacula tanta Ante aciem virtutis erant, sæpealite planta Ilia perfossum, & campi per aperta volantem, Ipse pedes prævertit equum, sæpe arduus idem Castrorum spatium, & saxo transmisit, & hasta. His pauculis versibus omnes fere militares exercitationes complectuntur, vt quivis intelligere possit, inter castrenses industrias nandi peritiam primum, licet periculosiorem, obtinere locum,

De peritia natandi, & eius vtilitate.

CAP. XXXI.

QVA quidem arte, & experientia nandi se carere, iniquo animo ferebat Alexander. Is etenim, cum aliquando maximum flumen cum omni exercitum transmittere opus esset, paucos equitum ad tentandum vadum præmisit: cujus altitudo primo summa equorum pectora adæquabat: mox vt in medium alveum ventum est, cervicetenus equi abluebantur. Tum milites omnes pavore torpebant, & nemo audebat in fluvium se mergere. Hoc cum cerneret Alexander, o me deterrimum, inquit, qui nunquam nare dicticerim. Deinde confestim rapto incumbens clypeo, audacter trajecit. cujus exemplum alii secuti partim nando, partim equitibus hærendo, partim autem sublatis in verticem sarcinis, hastisque nitentes, pedibus transmisere adeo, vt e tanto exercitu nihil, præter pauculas sarcinulas, desideratum sit: sed sic omnes madidi vndique ripis, aggeribusque fluminis expositi sunt, vt facile exercitus omnis deleri potuisset, si pares hostium copiæ illum advenientem excepissent. Est & aliud admirandæ fortitudinis exemplum cujusdam Scævolæ, qui apud Britannos prævalente multitudine, atque adveniente nocte, in profundum pelagi se dejecit, duabusque loricis, & gravi scuto onustus, ad Cæsarem nando pervasit: a quo laudatus pro concione, & e gregario milite centurio factus, vitis honore donatus est. Quanto etiam vsui fuit nandi peritia in primo Punico bello, testantur T. Livius in multis historiis suis. Ideoque nandi disciplinam acquirant homines per artem, quam omnibus aliis animantibus exhibuit ipsa natura.

LIBRI DECIMI FINIS.

I marginalen: Exercitationes militares. Alexander. Alexandri querela. Exercitus Alexandri facile delebilis. Scævola. Peritia nandi.