Historia de gentibvs septentrionalibvs, earvmqve diversis statibvs, conditionibvs, moribvs, ritibvs, svperstitionibus, disciplinis, exercitiis, regimine, victu, bellis, structuris, instrumentis, ac mineris metallicis, & rebus mirabilibus, necnon vniuersis penè animalibus in septentrione degentibus, eorumq́; natura. Opvs vt varivm, plvrimarvmqve rervm cognitione refertvm, atqve cvm exemplis externis, tum expressis rerum internarum picturis illustratum, ita delectatione iucunditatéque plenum, maxima lectoris animum voluptate facilè perfundens

₅₀₈DE HOMI. EXERCI.

De eodem.

CAP. XIII.

HISQVE visis auspiciis, providi parentes charorum liberorum connubia discretius amplectenda, vel refutanda moderantur. Non enim sallitur suspicio, quin ex improbo ludo cujuscunque fit generis, sive Schacorum, sive aleæ, chartarum, & tesserarum, ad exhauriendam longi temporis quæsitam substantiam, & victum, etiam vsque ad venditionem propriæ, libertati, intendatur via: prout Cornelius Tacitus, & Beroaldus de alteæ lusu meminerunt, quod perversissima pertinacia cum adjuncta blasphemia, & sexcentis maledictionibus exercetur. Nec sibi blandiantur Ecclesiasticæ personæ, quod eisdem videatur Schacorum ludus esse permissus: quia ludendo deperditur nobilissimum tempus, melioribus incrementis pro scelerum expiatione, & pauperum consolatione, ac communi bono distribuendum. Contrarium facientes, etiam si Antistites sunt, sequantur consilium Vincentii in speculo hist. lib. XXV. cap. LII. de quodam Archiepiscopo Florentino loquentis: cui propter ludum Schacorum persuarum suit, vt eleemosynarum largitione, manibusque abolere curaret, quod turpiter, & temere (vt eodem cap. dicitur ) polluerat manibus suis. Afferit præterea Valla, Regem Arragoniæ Ferdinandum, aleatores vt pestes habuisse exosos: nihil enim boni viri adesse existimatur in aleatoribus, & blasphemis.

De variis exercitiis juvenum.

CAP. XIIII. CVM ex otio & torpore, præsertim in re militari, detestabilis incommoditas enascatur, provisum fuerat a vetusto tempore, duratque in hunc diem, vt juvenes freno militaris disciplinæ ad bella domandi, alii hastis, alii saxis, alii saltu, alii cursu, continuata agilitate exerceant vires suas. Hastis itaque in primis, vt graves, densasque, & fortes militares lanceas, intus non excavatas, in prælio ferant, & hostem duplici thorace armatum, si poterunt, transfigant. Sive enim gravis, sive levis armaturæ suo tempore campum ingressuri sunt.

I marginalen: Auspicia jugendorum connubia. · Mala e ludis importunis. · Perditio temporis. · Archiepiscopus Florentinus pœnituit. · Ferdinandus rex Arragoniæ aleatores expulit. · Otium militare pessimum. · Lusus hastarum cur fit ?