Sida 341
Cap. XIIII. De cautelis congrediendi
LIBER DECIMVS341
Ignis enim ille non vulgaris, sed incendiarius est, & eo penetrabilior, quo acriorbus fomentis sentitur ejectus: cui aquam etiam resistere nequeat, nec madidum corium, aut humore quodcunque velatum, immo strepitu horrisono, quo celeres sagittæ mitti nequeant, assiduis flammis, & globis ignitis humano capite majoribus, quasi pilis accensis elevatur in altum: vnde celerius descendens, vel alta navigia vrente flamma mox corripit, vel eadem aquis injecta sua voracitate consumit. Quo fit, vt ardoribus his oppressi, vel victos se doleant, vel pertinacissima resistentia se statuant triumphatores. Interea mens misera dum hac sævitia illuditur, orta cœli tempestate, strepentique horribili sonitu taliter oppressa, inter fragores, & crebro micantes ignes, auribus oculisque capti, quasi semimortui projiciuntur in aquas, maxime accedente sævissima tempestate, tonitruis plena, vernali, æstivalique magis, quam reliquo anni tempore ( prout lib. I. dictum est ) formidanda.
De cautelis congrediendi.
CAP. IIII.
QVIA major vis residet in arte, peritia, audacia, & aggresu nauarchi, qui circumstantiis consyderatis in hostem novit, an loco spatioso, an angusto eligibilius velifico, an angusto navigiorum cursu sit pugnandum. Præterea an a latere, aut a tergo mutuum damnum sociæ naves inferant, providere solet, vt obversis proris adversas proras imbre sagittarum excipiant, & non tam sagittis, ac jaculis, quam pilis: & hoc pro gloria, pro libertate, vita, & religione alacriter attetant, & sæpius robore, & numero victores evadunt, vbi hostes trucidantur, cæduntur, capiuntur, merguntur aquis, lato cruore infectis Qui vero ob iniquum congressum cedere coguntur, naves effusa fuga terram petentes, arenis proras impingunt, malentes vitæ, quam classi, famæque consulere, & demum naves comburere, ne vsui sint inimicis, aut cum omni armatura capiantur. Contingit etiam vt naves justa magnitudine, militumque magno numero in navibus existentium, ob loci angustiam classes inimicarum navium simul constipatæ, ac collisæ, maximo sint periculo ducibus bellorum: tuncque solent gubernatores, cæxterique nauarchi, & bellatores, contra iniquum locum, & irruentes tempestates, ac hostes simul vno tempore pugnaturi, insignem virtutem ostendere. Nam & alta voce vtuntur, vbi alias semper tacendo pugnare solent, & contis, ac armis parirer vti, vt harpginibus in alterutram navim immissis, vel retineant constrictas, vel ordinem inveniant, quo divisæ rarefiant: alioquin vehementiore surgente flatu, & tempestate, ac hostili versutia, & forsitan proditoribus in eadem classe latentibus, vix salvi, minus victores evadent. In mari tamen aperto, vbi ventus est mollis, tardus, vel remissus, fere simile periculum imminet, vbi velorum, ventorumque beneficio locus aggrediendi, vel declinandi non offertur: tuncque solent horrendum subire discrimen, tedis, pice, stupa, sulphure, cæterisque ignivomis rebus laxare flammam: sicque major pars transanctæ crudelitatis, & sceleris in gurgite pœnas pendit. Quandoque etiam tota nocte sibi illudunt bellicæ classes, donec albente cœlo diutius fallere nequeunt, tunc illico, quo virtus emerget, serioso congressu monstratur.
I marginalen: Ignis prælii navalis periculosus. Aqua igni non resistit. Globi igniti nocentiores. Mens misera torquetur. Tempestas tonitruis plena. Circumstantiæ navalis belli. Causæ præliorum. Cruor latus in aquis. Naves comburuntur. Tempestas & hostis. Vox alta in tempestate. Proditores cavendi in tempestate. Ventus mollis & tardus nocet. Fomenta ignium. Classes bellicæ nocte sibi illudunt.
Källa: Alvin · ·



































































































































































































































































































































































































































































































































































